Mów mi Prometeusz
Spektakl dobry budzi sprzeczne emocje. Tak było w przypadku "Narzędzi tortur" teatru TERMINUS A QUO z Nowej Soli. Wczoraj zakończył się II Festiwal Małych Form Teatralnych Windowisko.

Artyści TERMINUS A QUO robili teatr na oczach widzów. Ba, w pewnych momentach lekceważyli Edwarda (reżysera, a zarazem postać z dramatu) i na scenie zaczynał panować rozgardiasz. Swoje "Narzędzia tortur" Edward Gramont, twórca istniejącego już ćwierć wieku teatru, zadedykował Prometeuszowi. Dlaczego grecki bóg ognia i dobroczyńca ludzkości, postać pełna patosu, został wybrany na bohatera dramatu? - To odwołanie się do kolebki kultury europejskiej, co mówię, kultury światowej - odpowiada Gramont w swoim tekście. Prometeusz jest mu potrzebny także dlatego, że jest symbolem nadziei, którą reżyser z ogromną zaciekłością niszczy. W przedstawieniu z Nowej Soli "kolebka kultury" zostaje wywrócona, "dziecko" zaś wypadło z niej, wybijając sobie ząbki. Prometeusz nie ma w tym spektaklu nic ze swojego patosu. Jest antybohaterem, anty-Grekiem. Kobietą o przeciętnej urodzie, ubraną w płaszcz kąpielowy. Przypomina Casanovę z filmu Felliniego - już niemłodego, zmęczonego, ale przez okoliczności i ambicję wciąż zmuszanego do potwierdzania swej ponadprzeciętnej męskości. - Nie mam ochoty być pieprzoną babą - krzyczy Prometeusz. - Chcę być sobą. Mam wszystko w d...!
Trywializacji ulega również dar, który Prometeusz wykrada dla ludzi. Żywioł, który ma symbolizować życie, przybiera tu postać papierosa, czyli wyobrażenie konsumpcji bez zważania na jej konsekwencje. W pamięci pozostanie mi scena tańca aktorów wokół Prometeusza z papierosem. Wyglądali jak szczenięta, proszące o kość. Z antycznej Grecji u Gramonta pozostają jedynie nagie ciała młodzieńców oraz pederastia. Skały Kaukazu, do których bogowie przykuli Prometeusza, symbolizuje u niego czerwona drabina – szczeble kariery? W spektaklu Gramonta nie ma antycznych bohaterów. Umarli. Słowo „Prometeusz” dosłownie znaczy „przewidujący”. Na końcu „Narzędzi tortur” giną wszyscy. Pozostaje tylko asystentka reżysera Maggi klepiąca banały o antycznej Grecji. Przez większość przedstawienia Maggi spogląda w lusterko i pudruje sobie nosek. Tryumf człowieka bez właściwości? Czy właśnie to przewiduje Prometeusz? W ciągu czterech dni Windowiska zobaczyliśmy 12 przedstawień. Realizacje młodych zespołów offowych były bardzo różne. Łączyła je inscenizacyjna pomysłowość oraz nasycenie humorem. Nad niektórymi warto jeszcze popracować. Myślę tu np. o „Dwóch Pragach” teatru Fieter z Ozimka. Oparta na pomyśle spotkania Józefa K. i Józefa Szwejka sztuka składa się z 19 scenek,
w których występuje łącznie 12 postaci. Wszyscy bohaterowie mają dużo do powiedzenia. Znużenie zacząłem odczuwać po dziesiątej scenie. Z dobrej strony pokazały się na Windowisku grupy z Trójmiasta. Pełen kobiecej energii był „Światłowstręt” teatru Świnia. Natomiast w opartym na „Turbocie” Güntera Grassa „Rybołówstwie” teatru Stajnia Pegaza ciekawie brzmiały partie chóralne. – Teatrów offowych nie ma co się czepiać – mówi moja znajoma. – To amatorzy, którzy mogli siedzieć w domu i żłopać colę przed telewizorem. A przełamują w sobie wewnętrzne bariery i robią teatr. – Niezły teatr – dodaję od siebie. Krzysztof Górski, „Gazeta Morska”, 9 października 2000


Winda tuż tuż
Najtrudniej jest wytrzymać sukces - mówił do młodych ludzi na warsztatach dramaturgicznych Ingmar Villqist. Zajęcia zapowiadały Windowisko - II Festiwal Małych Form Teatralnych, który rusza dzisiaj.

Warsztaty dramaturgiczne rozpoczęły się we wtorek i trwały dwa dni. Prowadziły je dwie znakomitości polskiego teatru - Tadeusz Słobodzianek oraz autor ukrywający się pod pseudonimem Ingmar Villqist. Słobodzianek jest dramaturgiem Teatru Nowego w Łodzi, reżyserem, autorem takich sztuk, jak "Prorok Ilia", "Car Mikołaj", współautorem "Turlajgroszka". Villqist napisał m.in. "Noc Helvera" oraz "Oskar i Ruth". Chęć pójścia w ślady Becketta i Geneta zgłosiło kilkunastu młodych ludzi z całej Polski.

Mistrz i Małgorzata
Małgorzata przyjechała z Warszawy. – Od 9 do 16 pracuję jako urzędniczka, a potem piszę. Zupełnie jak Kafka – mówi. Warszawianka zajmuje się również reżyserią, prowadzi praktyki teatralne dla dzieci z ośrodków szkolno-wychowawczych. Przed zajęciami należało zgłosić jakiś własny tekst. Małgosia opisała historię młodej osoby, która nie potrafi pogodzić się ze śmiercią przyjaciela.

– Dano nam wybór – albo warsztaty albo zajęcia – mówią słuchacze Studium Animatorów Kultury. – Wybór był prosty.

Po chwili okazuje się jednak, że są bardzo twórczymi ludźmi: – Piszę powieści, ale ich nie kończę – opowiada Krzysiek ze studium. Karolina, koleżanka Krzyśka unowocześniła "Kubusia Puchatka" – w jego scenicznym świecie umieściła Mac Donaldsa. Przybyły na warsztaty Karol uczy w szkole matematyki. – Ma niezwykły, aktorski talent – mówi o nim Ingmar Villqist.

Podczas warsztatów dramaturgicznych młodzi ludzie czytali teksty z podziałem na role, tworzyli własne scenki, a na końcu wystawiali je przed złożoną z najbliższych publicznością. – Piszę od 17. roku życia. Moje sztuki są wystawiane od roku, miałem wtedy 39 lat – dodawał młodym otuchy Villqist. – Nigdy nie wiadomo, czy swoich tekstów nie zobaczycie kiedyś na scenie.

Woody Allen od fiskusa
Windowisko rozpocznie się dzisiaj. W konkursie wystąpi dziesięć teatrów z całej Polski, w tym dwa z Trójmiasta. Cztery spektakle zostaną przedstawione w ramach imprez towarzyszących. – Pokazane zostaną przedstawienia, których czas trwania nie przekracza 50 minut, a na scenie nie występuje jednocześnie więcej niż cztery osoby – mówi Marek Brand, dyrektor artystyczny Windowiska. Organizatorzy imprezy pragną, aby festiwal przyczynił się do ożywienia współczesnej dramaturgii, której niedobór odczuwa polski teatr. Chcą to czynić m.in. przy pomocy miesięcznika "Ruch Teatralny". Jutro ukaże się specjalny dodatek do periodyku, w którym znajduje się osiem niepublikowanych nigdzie dramatów. Wyboru dokonał Maciej Nowak – redaktor naczelny "Ruchu Teatralnego". – Sądzę, że dobry polski dramat nie kryje się w piśmie "Dialog", ani w biurkach literatów. Piszą go twórcy niezależni, których scenariusze bronią się same – mówi Maciej Nowak. – Myślę tu o Piotrze Przygodzkim, który napisał sztukę o płaceniu podatków, i nie wahałbym się nazwać go polskim Woodym Allenem. Także o Robercie Konowaliku i jego "Dwóch Pragach". W jednym mieszkaniu wynajmują stancje Józef K. i Józef Szwejk. Dwa wątki zrodzone w czeskiej kulturze.

W festiwalowym jury zasiadają Piotr Cieplak – znany reżyser, związany z warszawskim Teatrem Powszechnym, Maciej Nowak oraz Leszek Bzdyl – tancerz, choreograf, założyciel Teatru Dada von Bzdulow. Zdobywca festiwalowego Grand Prix otrzyma 4,5 tys. złotych. Przedstawienia będzie można oglądać w gdańskim teatrze Miniatura.
Krzysztof Górski, „Gazeta Morska”, 5 października 2000